Hà Nội khơi dậy sức sáng tạo, lan tỏa giá trị cộng đồng

Hà Nội đang ngày càng khẳng định vị thế là một “Thành phố sáng tạo” khi triển khai nhiều giải pháp mới nhằm đánh thức và phát triển tiềm năng sáng tạo trong cộng đồng, đồng thời tạo kinh nghiệm quý giá cho các thành phố khác trong cả nước.

Trong thời gian gần đây, khi đến Trung tâm thương mại Tasco Mall (phường Việt Hưng, Hà Nội) vào dịp cuối tuần, nhiều người bất ngờ trước các hoạt động văn hóa nghệ thuật sôi nổi, không chỉ giới hạn ở âm nhạc hay thời trang thông thường. Trung tâm tổ chức triển lãm mỹ thuật, workshop thủ công mỹ nghệ, đêm nhạc acoustic, tọa đàm về di sản…Trong đó, chương trình “Phở – Câu chuyện văn hóa phi vật thể trong dòng chảy công nghiệp sáng tạo” gây ấn tượng với các hoạt động đa dạng như tọa đàm về giá trị di sản phở, triển lãm lịch sử, không gian văn hóa tập quán phở Hà Nội, trưng bày ký họa và trải nghiệm nấu phở.

Đại diện các không gian sáng tạo của Hà Nội nhận được chứng nhận là Không gian văn hóa sáng tạo.

Hà Nội đã có những cách tiếp cận mới trong hoạt động văn hóa sáng tạo, khi các loại hình biểu diễn, mỹ thuật, nhiếp ảnh… vốn “đóng khung” trong nhà hát, trung tâm triển lãm hay bảo tàng, nay đã dịch chuyển đến không gian công cộng hoặc các trung tâm sáng tạo tư nhân, giúp công chúng tiếp cận dễ dàng hơn.

Theo Trưởng phòng Quản lý di sản (Sở Văn hóa và Thể thao Hà Nội) Phạm Thị Lan Anh, một trong những trụ cột của Thành phố sáng tạo là xây dựng cộng đồng sáng tạo. “Các hoạt động phải hướng đến cộng đồng để khai thác tiềm năng sáng tạo. TTTM tập trung đông người, đặc biệt là giới trẻ, nên việc lan tỏa giá trị văn hóa tại đây rất thuận lợi. Nhiều trung tâm thương mại muốn nâng cao giá trị thương hiệu thông qua hoạt động văn hóa thay vì chỉ thuần thương mại. Hà Nội sẽ tiếp tục theo hướng này để nuôi dưỡng cộng đồng sáng tạo và thị trường cho các ngành công nghiệp văn hóa”, bà Lan Anh cho biết. Sau Tasco Mall, Sở đã triển khai các chương trình tương tự tại Lotte Mall và một số trung tâm khác, với các hoạt động trưng bày, triển lãm, thiết kế… nhằm đưa văn hóa sáng tạo đến gần công chúng.

Trong nhiều năm qua, Hà Nội cũng chú trọng phát triển đội ngũ sáng tạo trẻ. Cuộc thi “Hà Nội sáng tạo” năm 2023 là cơ hội để sinh viên các ngành mỹ thuật, thiết kế nghiên cứu thương hiệu và làng nghề truyền thống, tạo ra hàng trăm sản phẩm đồ họa, nội thất khai thác giá trị các làng nghề tiêu biểu. Năm 2025, sinh viên Trường Đại học Mỹ thuật Công nghiệp Hà Nội trực tiếp thực tập tại các làng nghề như khảm trai Chuyên Mỹ, mây tre đan Phú Túc, sơn mài Bối Khê để tạo ra sản phẩm mới, kết nối truyền thống và sáng tạo hiện đại.

Trưởng Đại diện UNESCO tại Việt Nam, Jonathan Baker, nhận định: “Việc Hà Nội được công nhận là Thành phố sáng tạo mở ra cơ hội mới, nơi sáng tạo trở thành động lực phát triển then chốt. Thành phố đã xây dựng một hệ sinh thái sáng tạo năng động, gắn kết cộng đồng và làm sống lại các không gian công cộng, đồng thời tạo cơ hội cho người trẻ kiến tạo tương lai mới cho thành phố.”

Các không gian văn hóa sáng tạo, đặc biệt là của doanh nghiệp tư nhân, nhà thiết kế và nghệ sĩ, trở thành điểm diễn ra các hoạt động âm nhạc, điện ảnh, mỹ thuật, thủ công mỹ nghệ… vừa tạo nguồn lực kinh tế vừa giúp cộng đồng tiếp cận văn hóa và phát triển thị trường công nghiệp văn hóa. Hiện Hà Nội có khoảng 200 không gian sáng tạo với nhiều mô hình đa dạng, từ tổ hợp văn hóa đến quán cà phê chuyên đề hay không gian làm việc chung. Tuy nhiên, nhiều không gian vẫn gặp khó khăn về thủ tục, triển lãm hay trình diễn, dẫn đến hạn chế tiềm năng phát triển.

Để tháo gỡ những vướng mắc này, tháng 12/2024, Hà Nội thành lập Trung tâm Điều phối các hoạt động sáng tạo. Một năm sau, tháng 12/2025, thành phố chứng nhận 82 không gian văn hóa sáng tạo tham gia Mạng lưới Không gian văn hóa sáng tạo Hà Nội. Giám đốc Trung tâm, Nguyễn Ngọc Hòa, cho biết: “Các không gian khi tham gia Mạng lưới sẽ nhận được hỗ trợ về truyền thông, thủ tục hành chính, kết nối với các thành phố sáng tạo toàn cầu, hỗ trợ kinh phí hoạt động cộng đồng và không gian cho sự kiện. Đây là nền tảng để cộng đồng sáng tạo tại Hà Nội phát triển bền vững, lan tỏa tinh thần sáng tạo văn hóa rộng rãi hơn.”

Những bước đi này giúp Hà Nội vừa bảo tồn giá trị truyền thống vừa thúc đẩy đổi mới sáng tạo, đồng thời nuôi dưỡng thế hệ sáng tạo trẻ và đưa văn hóa đến gần công chúng hơn, tạo ra một hệ sinh thái sáng tạo năng động và bền vững.

Diệu Hương (Theo Thời Trang Vàng)